İzmir 15°
Aliağa Son Dakika İzmir, Aliağa, Türkiye ve dünyadan günün ajandası
Son Dakika

ANALİZ | Savaş sonrası İran yönetiminde kriz çanları! 1979 sonrası tarihi kırılma

1979 İslam Devrimi ile başlayan ve tam 46 yıl boyunca bölgeyi sarsan doktrin, bugün en büyük sınavıyla karşı karşıya. ABD-İsrail-İran üçgeninde tırmanan savaş çanları Şii dünyasını geri dönülemez bir...Devamı için tıklayınız

İran yönetiminde yaşanan kriz ve Şii dünyasındaki tarihi kırılma süreci
İran yönetiminde yaşanan kriz ve Şii dünyasındaki tarihi kırılma süreci

MEŞRUİYET KRİZİ: HALK VE REJİM ARASINDAKİ UÇURUM
Sokaktaki tansiyon ise rakamlara yansımış durumda. 1979'da seçimlere katılım oranı yüzde 89 iken, bugün bu oranın yüzde 40'lar seviyesine kadar gerilemiş olması, toplumla sistem arasındaki bağın koptuğunu kanıtlıyor. Rejim artık eskisi kadar ikna edici olamazken, meşruiyet krizi bir inanç krizine dönüşüyor. Eski Merciyet geleneği ile mevcut rejimin din anlayışı arasındaki tarihi kavga, Kum ve Necef hattında devasa bir teolojik hesaplaşmayı tetikliyor.

İran yönetiminde yaşanan kriz ve Şii dünyasındaki tarihi kırılma süreci

Şİİ DÜNYASININ KALBİNDEKİ AYRIM: TAKLİT MERCİİLİĞİ
Şii dünyasında otorite hiçbir zaman tek merkezli olmadı. Otoritenin kalbinde yer alan Merciyet sistemi, Şiilerin en bilgili ve yetkili din alimine bağlanmasını esas alıyordu. Ancak bu sistem, siyasi iktidar kurmayı değil, dini rehberliği hedefliyordu. Yüzyıllar boyunca Şii ulemanın büyük bir kısmı, "kayıp masum imam" gelmediği sürece devlet kurulmaması gerektiğini savundu. Bu anlayışın kalesi olan Necef ekolüne göre din adamı siyasete mesafe koymalı, toplumu sadece ahlaki ve dini olarak yönlendirmeliydi.

İran yönetiminde yaşanan kriz ve Şii dünyasındaki tarihi kırılma süreci

YUMUŞAMA MI YOKSA ÇÖKÜŞ MÜ?
Ruhullah Humeyni'nin "Velayet-i Fakih" teorisiyle bu geleneksel yapı tamamen değişti. İmamın yokluğunda devletin bir "fakih" tarafından yönetilmesi gerektiğini savunan Kum ekolü, dini otoriteyi siyasetin merkezine taşıdı. Bir yayın koordinatörünün açıklamasına göre, "Eğer İran'da bir Necef modeline gidilirse, yani dini lider ve siyasi lider birbirinden ayrılırsa, bu artık İran'ın biraz daha yumuşama dönemine gireceğinin bir habercisi olur" şeklinde konuştu. Uzmanlar, bu durumun Amerika Birleşik Devletleri'nin de istediği bir senaryo gibi göründüğünü vurguladı.

MOSSAD VE CIA'DE İSTİHBARAT KRİZİ
İran için yarın ne getireceği belirsizliğini korurken, Velayet-i Fakih sisteminin kendi ağırlığı altında mı ezileceği, yoksa yüzyılların Necef modeline mi döneceği sorusu, bölgedeki sıcak temas ve ateş hattının kaderini belirleyecek. Metropollerden dini merkezlere kadar uzanan bu kriz, İran'ın kendini yenileyip yenileyemeyeceğinin en büyük göstergesi olacak.

ATEŞKES GÖRÜŞMELERİNDEN SONUÇ ÇIKMADI

İran yönetiminde yaşanan kriz ve Şii dünyasındaki tarihi kırılma süreci